ЕАЭБ кыргыз өндүрүшүн Перс булуңунун капиталы менен байланыштырууда
Кыргызстан Перс булуңунун рынокторуна ички экспортун көбөйтүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болууда. ЕАЭБдин жаңы соода артыкчылыктары жана ЕАӨБдүн инвестициялык инфраструктурасы мунун экономикалык негизин түзөт. Өлкөнүн негизги пайдасы - анын айыл чарба потенциалын экспортко багытталган продукцияга айландыруу.
10-ноябрда ЕАӨБ Перс булуңундагы инвесторлорго Борбордук Азиядагы инвестициялык долбоорлорду тааныштырды. Абу-Дабиде өкүлчүлүктүн ачылышы жана Банктын инвестициялык экосистемасын түзүү аймактын эл аралык капиталга жетүүсүн кеңейтет.
Кыргызстан үчүн бул процесс сооданын жаңы этабы менен дал келет. ЕАЭБ-БАЭ келишими 2026-жылдын 6-октябрынан бери күчүндө. Эмираттар Кыргызстан жарыялаган 498 товардык позициянын 444үнө артыкчылыктарды беришкен. "Ишкер Евразия" мурда БАЭнин жаңы рыногун талдоодо белгилегендей, өлкө азык-түлүк жана өнөр жай продукцияларын экспорттоо үчүн кошумча мүмкүнчүлүктөргө ээ болду. Атап айтканда, буурчак, бал, жаңгактар, эт, сүт азыктары, өсүмдүк майы жана кургатылган жашылчалар келечектүү. Бул продукцияларды Кыргызстандын ичинде кайра иштетүү экспорттук кирешени, жумуш орундарын жана салык базасын көбөйтөт. Таңгактоо, сактоо жана ташуу мүмкүнчүлүктөрү кошумча пайда алып келет.
Мүмкүнчүлүктөрдүн масштабын соода динамикасы тастыктайт. Евразия өнүктүрүү банкынын (ЕӨБ) маалыматы боюнча, 2025-жылы Кыргызстандын Перс булуңу өлкөлөрү менен соода жүгүртүүсү 185 миллион долларга жеткен. Бирок, БАЭге экспорттун олуттуу бөлүгү электрониканы реэкспорттоодон турат. Ошондуктан, негизги потенциал ата мекендик экспортту кеңейтүүдө.
Инвестициялык кызыгуу дал ушул жерден пайда болот. ЕӨБнын CACPEF, CADIF жана Altaira фонддору евразиялык долбоорлорго капиталды тартуу механизмдерин иштеп чыгууда. Кыргызстан үчүн бул айыл чарба кайра иштетүү, энергетика жана өндүрүш инфраструктурасын каржылоо үчүн потенциалдуу канал болуп саналат.
Россиянын байланышы бул моделге дагы бир өлчөм кошот. Кыргыз компаниялары республиканын өндүрүш ресурстарын, Россиялык өнөктөштөр менен кызматташууну жана ЕАЭБ рыногуна кирүү мүмкүнчүлүгүн айкалыштыра алышат. Эмираттардын логистикасы Жакынкы Чыгышка кошумча дарбаза ачат.
Ошентип, Кыргызстан негизинен соода моделин сактоо менен экспорттук өндүрүштү өнүктүрүүнүн ортосунда тандоого туш болот. Долбоордун жергиликтүү чийки зат ресурстарын, евразиялык кызматташтыкты жана тышкы рынокторду айкалыштыра алуу мүмкүнчүлүгү инвестициялык жагымдуулуктун критерийине айланат.
Дал ушул байланыш ЕАЭБ менен БАЭнин ортосундагы келишимди соода преференциясынан Кыргызстандын өнөр жай жана экономикалык өнүгүүсүнүн куралына айландырат.
Текст жасалма интеллект тарабынан ылайыкташтырылган. Түшүнүү үчүн рус тилиндеги версиясын караңыз.
Өз басылма
Ишкер Евразия