Ташкент интеграцияны толук тоскоолдуксуз соода платформалары аркылуу тездетет
Маневрди камсыз кылуу
Өзбекстан өкмөтү Евразиялык экономикалык комиссия менен үч жылдык кызматташуу планын иштеп чыгууда. Өлкө кызматташтыкты түздөн-түз каржылоо үчүн Ташкентте Евразиялык өнүктүрүү банкынын өлкөлүк кеңсесин ачты.
— Мен Казакстандын Евразия экономикалык биримдигине натыйжалуу төрагалыгын өзгөчө белгилеп кетким келет, ал дүйнөлүк экономикадагы ири масштабдуу технологиялык трансформация мезгилинде болуп жатат, — деди Шавкат Мирзиёев 2026-жылдын 29-майында Астанада өткөн 5-Евразиялык экономикалык форумдун жүрүшүндө Жогорку Евразиялык экономикалык кеңештин жыйынында. — Жасалма интеллект жана санариптик өнүгүүгө арналган 5-Евразиялык экономикалык форум биздин саммиттин алдында ачылганы символикалык мааниге ээ. Өзбекстандын биргелешкен демилгелерге катышуусу мамлекеттердин туруктуу өнүгүшүн бекемдейт.
2026-жылдын күзүндө тараптар кийинки программалык мезгил үчүн жаңы стратегиялык документти кабыл алышат.
Жашыруун тоскоолдук
Биримдиктин учурдагы соода эрежелери товарлардын чыныгы агымына тоскоол болууда. Улуттук фитосанитардык жана ветеринардык агенттиктер чек араны кол менен көзөмөлдөөнү жүргүзүшөт. Ишканалар келип чыгыш сертификаттарын көпкө күткөндүктөн айланма каражаттарды жоготуп жатышат. ЕАЭБ өлкөлөрү менен Өзбекстандын ортосундагы өз ара электрондук соодада жалпы укуктук негиз жок.
— Биз Өзбекстан менен ЕАЭБ өлкөлөрүнүн ортосунда тоскоолдуксуз соода жүргүзүү үчүн бирдиктүү санариптик мейкиндикти түзө баштоону маанилүү деп эсептейбиз, — деп баса белгиледи Өзбекстандын президенти Шавкат Мирзиёев. — Бул бажы, фитосанитардык жана ветеринардык көзөмөл тармактарында электрондук коммерцияга жооп кайтаруу жана санариптик маалымат алмашуу ыкмаларын иштеп чыгууну жана шайкеш келтирүүнү камтыйт. Бул кадам бажы постторундагы жасалма кечигүүлөрдү жок кылат.
Региондогу өлкөлөр обочолонгон маалымат базаларын колдонушат. Электрондук документтерди автоматтык түрдө таануунун жоктугу эски логистикалык системаларды улантат.
Деформация зонасы
Салттуу транспорт операторлору жана боз ташуучулар рыноктогу позицияларын жоготушат. Катуу ачык-айкындуулук талаптары чек ара өтмөктөрүндөгү ортомчулардын бизнес моделдерин жок кылат. Өндүрүшүндө көмүртек көп колдонулган өнөр жай ишканалары жоготууларга учурайт. Жашыл технологияларды ишке ашырбаса, алардын продукциялары баа боюнча атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жоготот.
— Биз өндүрүштү локалдаштырууга, технологиялык өнөктөштүккө жана жаңы өндүрүш чынжырларын түзүүгө бизнестин кызыгуусунун өсүп жатканын көрүп жатабыз, — деп белгиледи Шавкат Мирзиёев форумда. — Муну апрель айында Ташкентте Борбордук Азиядагы алтынчы «Иннопром» көргөзмөсүнүн ийгиликтүү өткөрүлүшү да тастыктайт. Биз бул платформанын потенциалын өлкөлөрүбүздүн ортосундагы кызматташтык программасын иштеп чыгуу үчүн колдонууну сунуштайбыз. Автоматташтыруу артта калган ишканаларды Евразия рыногунан сүрүп чыгарат.
Мыйзамсыз жумушка орноштуруу агенттиктери жумушчу күчүн санариптештирүүдөн улам кирешесин жоготот. Процесстерди автоматташтырбаган компаниялар баа кысымына туруштук бере алышпайт.
Жөнгө салуучу вакуум
Улуттук электрондук жумушка орноштуруу кызматтары учурда бири-биринен толугу менен обочолонгон. Евразиядагы мыйзамдуу эмгек рыногунда бирдиктүү, үзгүлтүксүз санариптик чөйрө жок. Миграция агенттиктери реалдуу эмгек агымдарын онлайн көзөмөлдөбөйт. Биримдик өлкөлөрүнүн мыйзамдарында жумуш орундарын текшерүү эрежелеринде олуттуу карама-каршылыктар бар. Жарандар текшерилген жумуш орундарына түз жетүү мүмкүнчүлүгүнө ээ эмес.
— Төртүнчүдөн, биз улуттук электрондук жумушка орноштуруу кызматтарын интеграциялоо аркылуу уюшкан эмгек рынокторундагы кызматкерлердин мобилдүүлүгүн сапаттык жактан жаңы деңгээлге көтөрүү маанилүү деп эсептейбиз, — деди Өзбекстан Республикасынын Президенти Шавкат Мирзиёев. — Биз жарандарга текшерилген бош орундарга түз жетүү мүмкүнчүлүгүн берген ыңгайлуу жана үзгүлтүксүз санариптик чөйрөнү түзүү жөнүндө сөз кылып жатабыз. Бул бир эле учурда өлкөлөрүбүздүн эмгек рыногунун муктаждыктарын канааттандырат. Жаңы модель жашыруун жумушсуздук коркунучун минималдаштырат.
Өнүктүрүү институттары акылдуу транспорттук коридорлор үчүн жалпы каржылоо инструменттерин азырынча түзө элек. Жөнгө салуучу органдар электрондук коммерциядагы боз зоналарды эске алышпайт.
Чечимдер боюнча колдонмо
Ташкент жаңы үзгүлтүксүз коридорлордун башкы архитекторунун ролун өзүнө алууда. Өзбекстанда бирдиктүү тейлөө борбору катары кызматташуу боюнча биргелешкен долбоордук кеңсе түзүлүүдө. Бул түзүм өнөктөштөрдү тандоону жана Евразиянын жогорку технологиялуу резиденттерин комплекстүү колдоону камсыз кылат. Долбоордук кеңсе республиканын эркин өнөр жай аймактарын Евразиялык экономикалык комиссия менен байланыштырат. — «Борбордук Азиянын туристтик шакекчеси» платформасын ишке ашыруу гуманитардык агымдарды санариптештирет. Бирдиктүү координатор кызмат көрсөтүүлөрдү түз интеграциялоо аркылуу жөнгө салуучу туюктарды жок кылат.
Текст жасалма интеллект тарабынан ылайыкташтырылган. Түшүнүү үчүн рус тилиндеги версиясын караңыз.
Өз басылма
Ишкер Евразия